Rachunek kosztów zmiennych ma zastosowanie przy podejmowaniu krótkookresowych decyzji zarządczych odnośnie do wielkości produkcji czy świadczenia usług. W rachunku koszów zmiennych określana jest marża na pokrycie kosztów stałych (contribution margin).

Wielosegmentowy rachunek kosztów zmiennych

W części rachunku kosztów zmiennych od marży na pokrycie odejmuje się koszty stałe, czyli te, które nie zależą bezpośrednio od wielkości produkcji. Należą do nich np. amortyzacja, koszty zarządu, koszty wydziałowe. Ogólna postać rachunku kosztów zmiennych jest następująca:

Przychody ze sprzedaży

- Koszty zmienne

= Marża na pokrycie kosztów stałych (contribution margin)

- Koszty stałe

= Wynik operacyjny

Taka postać rachunku kosztów zmiennych ma zastosowanie do jednorodnej produkcji, czyli optymalnie w sytuacji, gdy jest produkowany jeden rodzaj produktu lub świadczona jest jednorodna usługa. Ujmuje on również wszystkie koszty stałe łącznie w jednej pozycji, bez rozróżnienia, w którym miejscu i na jakim poziomie takie koszty stałe powstają.

W segmentowym rachunku kosztów zmiennych koszty stałe nie stanowią jednego bloku, tylko są podzielone na różne obiekty kosztów, takie jak: poszczególne produkty, grupy produktów, jednostki biznesowe czy przedsiębiorstwo jako całość. Koszty stałe są wtedy wykazywane w dwóch lub więcej poziomach, np.:

  • koszty stałe przyporządkowane do produktu,
  • koszty stałe przyporządkowane do asortymentów,
  • koszty stałe przyporządkowane do wydziałów (centra odpowiedzialności),
  • koszty stałe przyporządkowane do całego przedsiębiorstwa.

Na różnych poziomach jest także obliczana marża na pokrycie kosztów stałych wyższego stopnia.

Pozostałe 80% artykułu dostępne jest dla zalogowanych użytkowników serwisu.

Jeśli posiadasz aktywną prenumeratę przejdź do LOGOWANIA. Jeśli nie jesteś jeszcze naszym Czytelnikiem wybierz najkorzystniejszy WARIANT PRENUMERATY.

Zaloguj Zamów prenumeratę Kup dostęp do artykułu

Możesz zobaczyć ten artykuł, jak i wiele innych w naszym portalu Controlling 24. Wystarczy, że klikniesz tutaj.

Zobacz również

Tekst otwarty nr 01/2026

Koniec roku a inwentaryzacja środków trwałych w firmie

Koniec roku a inwentaryzacja środków trwałych w firmie

Koniec roku to dla większości firm czas inwentaryzacji środków trwałych, czyli sprawdzenia, czy stan faktyczny majątku firmy zgadza się z ewidencją księgową. To obowiązek wynikający m.in. z ustawy o rachunkowości, gdzie w artykule 26 szczegółowo opisano przebieg całego procesu inwentaryzacji.

Czytaj więcej

Właściwość organów podatkowo‑celnych

Właściwość organów podatkowo-celnych

Właściwość rzeczową i miejscową organów podatkowo-celnych określają przepisy ordynacji podatkowej, ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, ustawy o podatku akcyzowym oraz prawa celnego. Dopełnienie tych regulacji stanowią akty wykonawcze. Pamiętać również należy, że właściwość organów podatkowo-celnych ustalana jest z uwzględnieniem zakresu zadań i terytorialnego zasięgu działania tych organów.

Czytaj więcej

Polecamy

Przejdź do

Partnerzy

Reklama

Polityka cookies

Dalsze aktywne korzystanie z Serwisu (przeglądanie treści, zamknięcie komunikatu, kliknięcie w odnośniki na stronie) bez zmian ustawień prywatności, wyrażasz zgodę na przetwarzanie danych osobowych przez EXPLANATOR oraz partnerów w celu realizacji usług, zgodnie z Polityką prywatności. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.

Usługa Cel użycia Włączone
Pliki cookies niezbędne do funkcjonowania strony Nie możesz wyłączyć tych plików cookies, ponieważ są one niezbędne by strona działała prawidłowo. W ramach tych plików cookies zapisywane są również zdefiniowane przez Ciebie ustawienia cookies. TAK
Pliki cookies analityczne Pliki cookies umożliwiające zbieranie informacji o sposobie korzystania przez użytkownika ze strony internetowej w celu optymalizacji jej funkcjonowania, oraz dostosowania do oczekiwań użytkownika. Informacje zebrane przez te pliki nie identyfikują żadnego konkretnego użytkownika.
Pliki cookies marketingowe Pliki cookies umożliwiające wyświetlanie użytkownikowi treści marketingowych dostosowanych do jego preferencji, oraz kierowanie do niego powiadomień o ofertach marketingowych odpowiadających jego zainteresowaniom, obejmujących informacje dotyczące produktów i usług administratora strony i podmiotów trzecich. Jeśli zdecydujesz się usunąć lub wyłączyć te pliki cookie, reklamy nadal będą wyświetlane, ale mogą one nie być odpowiednie dla Ciebie.