Prawidłowa wycena aktywów jest jednym z podstawowych elementów sprawozdawczości finansowej. Wartość wykazywana w bilansie powinna odzwierciedlać korzyści ekonomiczne, jakie przedsiębiorstwo może uzyskać z posiadanych składników majątku. W praktyce wartość ta może jednak ulegać zmianom pod wpływem sytuacji gospodarczej, zmian technologicznych, poziomu cen, konkurencji czy wzrostu stóp procentowych. W konsekwencji aktywo może być wykazywane w księgach w wartości wyższej niż ta, którą przedsiębiorstwo jest w stanie odzyskać.
Właśnie w tym celu przeprowadza się test na utratę wartości aktywów, określany również jako impairment test. Jego zadaniem jest sprawdzenie, czy wartość bilansowa aktywa nie przewyższa jego wartości odzyskiwalnej. Zgodnie z MSR 36 „Utrata wartości aktywów”, jeżeli wartość bilansowa jest wyższa od wartości odzyskiwalnej, należy rozpoznać odpis z tytułu utraty wartości.
Test na utratę wartości ma szczególne znaczenie w przedsiębiorstwach posiadających znaczne wartości niematerialne, środki trwałe lub wartość firmy powstałą w wyniku przejęć. Wynik testu może mieć istotny wpływ zarówno na wartość aktywów, jak i wynik finansowy jednostki.
Pojęcie utraty wartości aktywów
Utrata wartości występuje wtedy, gdy wartość ekonomiczna możliwa do odzyskania przez przedsiębiorstwo jest niższa od wartości, po której aktywo jest wykazywane w księgach rachunkowych.
Podstawową zasadę można przedstawić następująco:
Wartość bilansowa > wartość odzyskiwalna = utrata wartości.
Wartość odzyskiwalna jest wyższą z dwóch wartości:
- wartości godziwej pomniejszonej o koszty zbycia,
- wartości użytkowej.
Oznacza to, że przedsiębiorstwo analizuje zarówno możliwość odzyskania wartości poprzez sprzedaż aktywa, jak i poprzez jego dalsze użytkowanie.
Jeżeli wartość odzyskiwalna jest wyższa od wartości bilansowej, nie ma podstaw do rozpoznania odpisu. Jeżeli natomiast jest niższa, powstaje utrata wartości.
Podstawy prawne
Podstawowym standardem regulującym problematykę utraty wartości aktywów w sprawozdawczości według MSSF jest MSR 36 „Utrata wartości aktywów”. Standard określa zasady identyfikowania przesłanek utraty wartości, ustalania wartości odzyskiwalnej, ujmowania odpisów oraz ich późniejszego odwracania.
W polskiej rachunkowości istotne znaczenie ma również Krajowy Standard Rachunkowości nr 4 „Utrata wartości aktywów”. Wybór właściwych regulacji zależy od zasad rachunkowości stosowanych przez daną jednostkę.
MSR 36 nie obejmuje wszystkich rodzajów aktywów. Niektóre z nich podlegają zasadom określonym w innych standardach, między innymi zapasy, aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego czy aktywa finansowe objęte MSSF 9.
Kiedy przeprowadza się test?
W przypadku większości aktywów jednostka analizuje na koniec okresu sprawozdawczego, czy występują przesłanki wskazujące na możliwość utraty wartości. Jeżeli takie przesłanki wystąpią, należy przeprowadzić test.
Szczególne zasady dotyczą:
- wartości firmy,
- wartości niematerialnych o nieokreślonym okresie użytkowania,
- wartości niematerialnych, które nie są jeszcze dostępne do użytkowania.
W odniesieniu do tych aktywów test powinien być przeprowadzany co najmniej raz w roku, niezależnie od tego, czy występują przesłanki wskazujące na utratę wartości.
Test może być również konieczny w związku z istotnym zdarzeniem, które może wpłynąć na przyszłe korzyści ekonomiczne związane z aktywem.
Przesłanki utraty wartości
Przesłanki utraty wartości mogą mieć charakter zewnętrzny lub wewnętrzny.
Pozostałe 70% artykułu dostępne jest dla zalogowanych użytkowników serwisu.
Jeśli posiadasz aktywną prenumeratę przejdź do LOGOWANIA. Jeśli nie jesteś jeszcze naszym Czytelnikiem wybierz najkorzystniejszy WARIANT PRENUMERATY.
Zaloguj Zamów prenumeratę Kup dostęp do artykułuMożesz zobaczyć ten artykuł, jak i wiele innych w naszym portalu Controlling 24. Wystarczy, że klikniesz tutaj.
