W obrocie profesjonalnym bardzo rzadko zdarza się tak, że moment realizacji umowy, która dotyczy sprzedaży lub zakupu towaru czy usługi pokrywa się z momentem uregulowania płatności, w związku z czym powstaje rozrachunek. Rozrachunkami można nazwać ogół należności i zobowiązań danej jednostki. Jakie są najważniejsze zasady i regulacje w zakresie ich rozliczania? Prezentujemy przegląd możliwości w tym zakresie.
Powstałe w wyniku transakcji gospodarczych rozrachunki charakteryzują się tym, że zarówno dłużnik, jak i wierzyciel są precyzyjnie określeni, również kwota wynikająca z umowy transakcji, która jest przedmiotem rozrachunku – jest znana i została zaakceptowana przez obie strony transakcji. Ponadto termin uregulowania zapłaty rozrachunków jest precyzyjnie określony, gdyż wynika on z obecnie obowiązujących przepisów prawnych czy postanowień zawartych pomiędzy stronami danej transakcji w formie umowy (np. rozrachunki publicznoprawne, do których to zaliczamy np. obowiązkowe płatności podatków, gdzie terminy ich płatności wynikają z przepisów prawa podatkowego). Należy również wspomnieć, że mimo wcześniej ustalonych szczegółów – częstymi sytuacjami są rozrachunki sporne, które z różnych powodów pozostają nieuregulowane i często nie nadają się do wyegzekwowania, w związku z czym należy je odpowiednio ująć w bilansie jednostki.
Podstawą ujęcia rozrachunków z dostawcami i odbiorcami w ewidencji księgowej są głównie faktury. Co do zasady, ewidencja księgowa związana z należnościami i zobowiązaniami prowadzona jest na koncie 201 „Rozrachunki z dostawcami” oraz 202 „Rozrachunki z odbiorcami” – w wartości wymaganej (dla należności) oraz wymagającej (dla zobowiązań) zapłaty.
Oznacza to, że rozrachunki ujmuje się w księgach rachunkowych:
- w walucie polskiej,
- w kwotach wynikających z dokumentów (faktur czy not księgowych),
- w wysokości ustalonej w chwili powstania.
Ujęcie rozrachunków w księgach rachunkowych powinno nastąpić w dniu ich powstania. Rozrachunek widnieje w księgach jednostki do dnia jego wygaśnięcia, które następuje w momencie spłaty, umorzenia albo odpisania (w przypadku przedawnienia albo w przypadku oddalenia w postępowaniu sądowym lub egzekucyjnym).
W zasadzie do ewidencji księgowej wszelkiego rodzaju rozrachunków służą konta należące do zespołu 2, które co do zasady można podzielić na cztery podstawowe grupy:
- Rozrachunki z odbiorcami i dostawcami,
- Rozrachunki publicznoprawne,
- Rozrachunki z pracownikami,
- Pozostałe rozrachunki.
Na kontach należących do zespołu 2 ewidencjonowane są wszelkiego rodzaju należności i zobowiązania, zarówno krajowe, jak i zagraniczne. Ujmuje się na nich roszczenia oraz rozliczenia jednostki dotyczące podstawowej działalności gospodarczej, a także działalności socjalnej, postępowania upadłościowego czy też inne wynikające z odpisów aktualizujących należności i rozrachunków z urzędami skarbowymi.
Kluczowym jest, aby zasady dotyczące dokonywania rozliczeń na kontach rozrachunków znalazły swoje odzwierciedlenie w przyjętej przez jednostkę polityce rachunkowości, a wszystkie wykorzystywane w tym celu konta księgowe były ujęte w zatwierdzonym przez kierownika jednostki zakładowym planie kont.
Pozostałe 79% artykułu dostępne jest dla zalogowanych użytkowników serwisu.
Jeśli posiadasz aktywną prenumeratę przejdź do LOGOWANIA. Jeśli nie jesteś jeszcze naszym Czytelnikiem wybierz najkorzystniejszy WARIANT PRENUMERATY.
Zaloguj Zamów prenumeratę Kup dostęp do artykułuMożesz zobaczyć ten artykuł, jak i wiele innych w naszym portalu Controlling 24. Wystarczy, że klikniesz tutaj.
