Należności w trakcie roku obrotowego należy ujmować w księgach rachunkowych w wartości nominalnej, czyli faktycznie należnej od kontrahenta. Na koniec roku obrotowego jednostki są jednak zobowiązane do ustalenia stanu należności w kwocie wymaganej zapłaty, z zachowaniem zasady ostrożności, czyli pomniejszonej o ewentualne odpisy aktualizujące tę należność. Wskazujemy, jak powinno się analizować należności w celu ustalenia prawidłowych ich sald, ze szczególnym uwzględnieniem wiekowania należności.

Analiza należności w celu ustalenia odpisu aktualizującego

Na dzień bilansowy stan należności obejmuje zazwyczaj ich trzy kategorie:

  1. Należności pewne: To kwoty należności, których termin płatności jeszcze nie upłynął lub są nieznacznie przeterminowane, ale ich spłata nie jest zagrożona. Są to stabilne należności, które nie generują obaw związanych z ich uregulowaniem.
  2. Należności, co do których mogą powstać obawy związane z ich uregulowaniem: Obejmują przeterminowane zobowiązania od stałych kontrahentów, którzy napotkali przejściowe trudności w spłacie zobowiązań. W ich przypadku toczą się rozmowy w sprawie formy i terminów spłaty. Kwalifikowanie tych należności jako należności pewne lub wątpliwe zależy od obecnej sytuacji jednostki i postępów negocjacji.
  3. Należności wątpliwe: To kwoty przeterminowane od kontrahentów, z którymi zazwyczaj jednostka nie utrzymuje stałej współpracy lub nie planuje współpracować w przyszłości. Są to należności uznawane za wątpliwe, ponieważ ich odzyskanie wiąże się z większym ryzykiem i wysiłkiem. W celu odzyskania jak największej części należności jednostka podejmuje różne działania, takie jak ich windykacja, odsprzedawanie wierzytelności firmom windykacyjnym, żądanie od ubezpieczyciela odszkodowania lub skierowanie sprawy na drogę postępowania sądowego.

Fakt, że należności należy na dzień bilansowy wyceniać z zachowaniem zasady ostrożności (zdefiniowanej w art. 7 ust. 1 ustawy o rachunkowości), powoduje, że w przypadku aktywów, jakimi są należności, jednostka jest zobowiązana ocenić (nie rzadziej niż na dzień bilansowy) realność i prawdopodobieństwo uregulowania przez dłużnika zobowiązania, a także stopień ryzyka związanego z utratą przyszłych korzyści ekonomicznych. Jeśli na dzień bilansowy wartość wycenianego składnika wynikająca z ksiąg rachunkowych jest niższa niż możliwa do odzyskania, to dany składnik aktywów utracił – w zależności od sytuacji – całkowicie lub częściowo zdolność do przynoszenia jednostce korzyści ekonomicznych. Konsekwencją tego jest konieczność dokonania odpisu aktualizującego, obniżającego na dzień bilansowy wartość bilansową należności (tj. kategorii należności wymienionych w pkt 2 i 3). Wyjątkiem w stosowaniu zasady ostrożności (czyli dokonywania odpisów aktualizujących zgodnie z art. 7 ust 2a–2c uor) objęte są jednostki:

  • mikro określone w art. 3 ust. 1a pkt 2 ustawy o rachunkowości (tj. związki zawodowe, organizacje pracodawców, izby gospodarcze, przedstawicielstwa przedsiębiorców zagranicznych w rozumieniu przepisów ustawy z 6 marca 2018 r. o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, społeczno-zawodowe organizacje rolników, organizacje samorządu zawodowego, organizacje samorządu gospodarczego rzemiosła i Polskie Biuro Ubezpieczycieli Komunikacyjnych – jeżeli nie prowadzą działalności gospodarczej) oraz
  • mikro, o których mowa w art. 3 ust. 1a pkt 1, 2a, 4 i 5 oraz ust. 1b uor, jednostki małe oraz jednostki, o których mowa w art. 3 ust. 2 i ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy
    z 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, które spełniają warunki określone w art. 3 ust. 1c pkt 1 albo ust. 1d ustawy o rachunkowości. Ze zwolnienia tego nie mogą korzystać spółki kapitałowe, spółki komandytowo-akcyjne i spółki jawne lub komandytowe, których wszystkimi wspólnikami ponoszącymi nieograniczoną odpowiedzialność są spółki kapitałowe, spółki komandytowo-akcyjne lub spółki z innych państw o podobnej do tych spółek formie prawnej.

Pozostałe 72% artykułu dostępne jest dla zalogowanych użytkowników serwisu.

Jeśli posiadasz aktywną prenumeratę przejdź do LOGOWANIA. Jeśli nie jesteś jeszcze naszym Czytelnikiem wybierz najkorzystniejszy WARIANT PRENUMERATY.

Zaloguj Zamów prenumeratę Kup dostęp do artykułu

Możesz zobaczyć ten artykuł, jak i wiele innych w naszym portalu Controlling 24. Wystarczy, że klikniesz tutaj.

Zobacz również

Ewidencja rachunkowa darowizn

Ewidencja rachunkowa darowizn

Umowę darowizny reguluje art. 888–902 Kodeksu cywilnego, w myśl którego poprzez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do nieodpłatnego przekazania aktywów na rzecz obdarowanego. Nieodpłatne przekazanie aktywów, którymi mogą być m.in. środki pieniężne, środki trwałe, towary lub materiały, ewidencjonuje się w księgach rachunkowych jako pozostałe koszty lub przychody operacyjne, co wynika z literalnego brzmienia art. 3 ust. 1 pkt 32 lit. h ustawy o rachunkowości.

Czytaj więcej

Programy motywacyjne, bonusy, benefity i premie – zasady rozliczania podatkowego

Programy motywacyjne, bonusy, benefity i premie – zasady rozliczania podatkowego

Podatnicy w ramach prowadzonej działalności przyznają premie pieniężne, bonusy i bonifikaty. Coraz więcej firm decyduje się również na organizowanie programów motywacyjnych. Każda z tych czynności ma swoje konsekwencje w podatku dochodowym oraz w VAT. Przedstawiamy podejście do tych działań organów podatkowych i sądów administracyjnych.

Czytaj więcej

Polecamy

Przejdź do

Partnerzy

Reklama

Polityka cookies

Dalsze aktywne korzystanie z Serwisu (przeglądanie treści, zamknięcie komunikatu, kliknięcie w odnośniki na stronie) bez zmian ustawień prywatności, wyrażasz zgodę na przetwarzanie danych osobowych przez EXPLANATOR oraz partnerów w celu realizacji usług, zgodnie z Polityką prywatności. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.

Usługa Cel użycia Włączone
Pliki cookies niezbędne do funkcjonowania strony Nie możesz wyłączyć tych plików cookies, ponieważ są one niezbędne by strona działała prawidłowo. W ramach tych plików cookies zapisywane są również zdefiniowane przez Ciebie ustawienia cookies. TAK
Pliki cookies analityczne Pliki cookies umożliwiające zbieranie informacji o sposobie korzystania przez użytkownika ze strony internetowej w celu optymalizacji jej funkcjonowania, oraz dostosowania do oczekiwań użytkownika. Informacje zebrane przez te pliki nie identyfikują żadnego konkretnego użytkownika.
Pliki cookies marketingowe Pliki cookies umożliwiające wyświetlanie użytkownikowi treści marketingowych dostosowanych do jego preferencji, oraz kierowanie do niego powiadomień o ofertach marketingowych odpowiadających jego zainteresowaniom, obejmujących informacje dotyczące produktów i usług administratora strony i podmiotów trzecich. Jeśli zdecydujesz się usunąć lub wyłączyć te pliki cookie, reklamy nadal będą wyświetlane, ale mogą one nie być odpowiednie dla Ciebie.