Ryzyko operacyjne jest skwantyfikowaną niepewnością odnoszącą się do natury przedsięwzięcia gospodarczego, związaną z możliwością poniesienia straty na podstawowej działalności. Niepewność ta związana jest z kształtowaniem się przyszłych operacyjnych przepływów przedsiębiorstwa, a więc takich wielkości, jak przyszłe ceny surowców i wyrobów, zmiany konkurencji i technologii czy preferencji konsumenta. Bezpośrednim czynnikiem, od którego zależy poziom ryzyka operacyjnego, jest relatywna wysokość kosztów stałych ponoszonych przez firmę. Koszty te są powiązane m.in. z wielkością majątku trwałego w przedsiębiorstwie, gdyż wzrost wolumenu tego rodzaju majątku podnosi koszty amortyzacji oraz utrzymania majątku.

Jako że koszty stałe są niezależne od wielkości sprzedaży, ich wzrost w strukturze kosztów całkowitych implikuje wzrost ryzyka operacyjnego, ponieważ zwiększa się wówczas niepewność, że prze siębiorstwo nie zdoła wygenerować przychodów niezbędnych do pokrycia tych kosztów. Wobec tego przedsiębiorstwo może wpływać na poziom ryzyka operacyjnego, np. poprzez decyzje o zakupie majątku trwałego, zatrudnianiu pracowników, zawieraniu usług wynajmu itp. Dla przykładu: w chwili podjęcia decyzji o zakupie składników majątku trwałego zwiększeniu ulegają koszty stałe, ale zazwyczaj obniżony zostaje jednostkowy koszt zmienny. Jeśli na rynku wystąpi odpowiednio duży popyt na produkty lub usługi, wówczas korzyści z tytułu zmniejszenia kosztu zmiennego jednostkowego przewyższą wzrost kosztu stałego. Jeżeli jednak oczekiwania się nie sprawdzą i popyt nie będzie wystarczający, firma będzie ponosić straty wynikające z ulokowania środków pieniężnych w nieprzydatny w nowej sytuacji majątek trwały (straty spowodowane nietrafioną inwestycją). W związku z tym wzrost kosztów stałych w strukturze kosztów przedsiębiorstwa z jednej strony wpływa na wzrost ryzyka operacyjnego, z drugiej jednak – gdy popyt wzrasta – może doprowadzić do zwiększenia zysku osiąganego przez przedsiębiorstwo.

Pomiar ryzyka operacyjnego

Do miar ryzyka operacyjnego zalicza się przede wszystkim próg rentowności, margines bezpieczeństwa operacyjnego oraz stopień dźwigni operacyjnej. Podstawowym warunkiem wyznaczenia tych miar jest podział kosztów na stałe oraz zmienne.

(1) Próg rentowności

Próg rentowności (Break Event Point – BEP) wyznacza poziom zrównania się przychodów ze sprzedaży z kosztami operacyjnymi. Zatem osiągnięcie przez przedsiębiorstwo progu rentowności oznacza, że nie ponosi ono straty na podstawowej działalności operacyjnej. Generowanie zysku na sprzedaży następuje wobec tego po przekroczeniu progu rentowności. W związku z powyższym należy stwierdzić, że próg rentowności służy wyznaczaniu minimalnej skali działalności operacyjnej przedsiębiorstwa. Z punktu widzenia oceny ryzyka operacyjnego im niższa jest wartość progu rentowności, tym mniejsze jest to ryzyko.

Możliwe jest wyznaczenie progu rentowności w ujęciu ilościowym i wartościowym. Ilościowy próg rentowności określa ilość produktów, jaką przedsiębiorstwo musi sprzedać, aby uzyskane ze sprzedaży przychody zrównały się z sumą stałych i zmiennych kosztów poniesionych na ich wytworzenie. Przyjmuje się przy tym, że wielkość sprzedaży jest równa w rozpatrywanym okresie wielkości produkcji oraz że produkcja jest jednoasortymentowa1.

Przy powyższych założeniach próg rentowności wyznacza się przy wykorzystaniu poniższej formuły:

BEPi

=

KS

p - kzj

gdzie:

BEPi – próg rentowności (ilościowy),

KS – koszty stałe,

p – jednostkowa cena produktu,

kzj – koszt zmienny na jednostkę produktu.

Oprócz ilościowego progu rentowności wyznaczany jest również tzw. wartościowy próg rentowności określający minimalną wartość przychodów ze sprzedaży pokrywającą koszty działalności operacyjnej.

Full access available for logged users only. Log in or select best subscription option here..

Log in Order a subscription
Ulubione Print

Also check

Analiza progów rentowności dla nowo powstającej piekarni – case study

CiRZ_2_10.jpg
Rozpoczynając produkcję jakiegoś wyrobu, rozsądny przedsiębiorca zastanawia się, ile będzie musiał sprzedać tych produktów, aby działalność zaczęła przynosić zyski, a przynajmniej, aby pokryć wszystkie koszty. Analiza progów rentowności podpowie mu, czy przedsięwzięcie jest opłacalne i czy ma szanse osiągnąć sukces. Podobne analizy przeprowadził przedsiębiorca z Nowego Sącza uruchamiający nową piekarnię. Jakie są progi rentowności planowanej przez niego działalności?
Read more

Analiza rentowności e-sklepu

CiRZ_2_41.jpg

Towar znika z półek, pieniądze trafiają na konto, interes się kręci. Czy taka sytuacja oznacza automatycznie sukces finansowy sklepu internetowego? Niekoniecznie. Żeby skutecznie i efektywnie zarządzać e-sklepem, trzeba prowadzić ciągłą analizę jego rentowności. W tym artykule wyjaśniono, jak to zrobić i jak wyciągać wnioski, by biznes działał jeszcze lepiej.

Read more

Koszty na celowniku – target costing

CiRZ_1_21.jpg

Większość systemów rachunkowych zajmuje się analizą i opisywaniem przeszłych zdarzeń, jakie zaszły w przedsiębiorstwie. Rozwiązania controllingowe dostarczają szeregu narzędzi, które pozwalają nie tylko prognozować, ale też planować przyszłe poziomy kosztów, przepływów finansowych itp. Na szczególną uwagę zasługuje jedna z metod, której zadaniem jest stawianie celów na poziomie kosztów jednostkowych, aby osiągnąć zamierzony poziom kosztu wytworzenia, marży czy ceny sprzedaży.

Read more

Current issue

Polecamy

Go to

Partners

Reklama