Cele i metody zarządzania ryzykiem w firmie

Przedmiotem działania procesu zarządzania ryzykiem nie są ekonomiczne straty rozumiane jako przewaga kosztów prowadzonej działalności gospodarczej nad przychodami z tytułu jej prowadzenia, lecz straty powodowane: ubytkiem majątku trwałego lub obrotowego, koniecznością poniesienia nieplanowanych wydatków, wzrostem zobowiązań, utratą oczekiwanych korzyści.

Zarządzanie ryzykiem to podejmowanie decyzji i realizacja działań prowadzących do osiągnięcia przez podmiot akceptowalnego poziomu ryzyka. W praktyce jest utożsamiane z procesami diagnozy i sterowania ryzykiem, których celem jest intencjonalne zapewnienie stabilnych wyników finansowych oraz stworzenie uwarunkowań dalszego rozwoju. Sprawny proces zarządzania przedsiębiorstwem nieodzownie łączy się z zarządzaniem ryzykiem. Zarządzanie w świecie wolnym od ryzyka składałoby się wyłącznie z zarządzania operacyjnego i strategicznego. W obecnej sytuacji dochodzi jednak jeszcze jedna, jakże istotna kategoria – zarządzanie ryzykiem. Na obszar ten składają się wszystkie działania, które w jakikolwiek sposób mają ułatwić organizacji działanie na rynku. Decyzje podejmowane w organizacji zawsze są obarczone ryzykiem, gdyż są one ukierunkowane na przyszłe skutki. Narastające zagrożenie różnego rodzaju ryzykiem powoduje, że konieczne jest uwzględnienie w zarządzaniu strategicznym przedsiębiorstwem właśnie jego ekspozycji na ryzyko.

System zarządzania ryzykiem obejmuje swoim działaniem wszystkie obszary działania firmy i jest nakierowany na identyfikację potencjalnych zdarzeń, w kategoriach zagrożeń i szans.

Głównym celem zarządzania ryzykiem jest zapewnienie bezpieczeństwa realizowanych działań operacyjnych oraz zapewnienie skuteczności realizacji celów strategicznych organizacji poprzez podejmowanie decyzji nakierowanych na maksymalizację uzyskiwanych dochodów w dłuższym horyzoncie czasowym przy podejmowaniu akceptowalnego poziomu ryzyka.

Za główny cel zarządzania ryzykiem należy zatem uznać poprawę wyników finansowych jednostki gospodarczej oraz zapewnienie takich warunków działania, żeby nie ponosiła większych niż założone strat. Zarządzanie dotyczy rozpoznawania rodzaju ryzyka, z jakim dana firma może mieć do czynienia, jego pomiaru i kontrolowania. Należy przy tym podkreślić, że zarządzanie ryzykiem to nie jednorazowe przedsięwzięcie tylko proces, którego cel stanowi kreowanie wartości dodanej przedsiębiorstwa, czyli maksymalizacja korzyści i minimalizacja kosztów.

Każda metoda oceny ryzyka zawiera wspólne elementy. Można do nich zaliczyć identyfikację zagrożeń, ocenę prawdopodobieństwa wystąpienia potencjalnych zagrożeń oraz strat, jakie może przynieść. Dotyczy to zarówno sfery biznesowej, jak i społecznej. Niezależnie od tego, jakie metody czy też daną strategię wybierze przedsiębiorstwo zawsze należy zebrać informacje, które pomogą zidentyfikować i opracować optymalną metodologię zarządzania ryzykiem.

Każdy proces zarządzania ryzykiem składa się z czterech następujących po sobie etapów:

• identyfikacj i ryzyka,
• pomiaru i oceny ryzyka,
• podjęcia działań mających na celu ograniczenie ryzyka,
• monitorowania i kontroli ryzyka.

Celem identyfikacji ryzyka jest zatem stosunkowo wczesne ustalenie zagrożeń dla dalszego funkcjonowania przedsiębiorstwa. Następnie należy ocenić prawdopodobieństwo wystąpienia szkody, jej możliwe formy oraz wszelkie konsekwencje. W kolejnym etapie należy opracować oraz ocenić możliwe warianty, czyli metody rozwiązań w celu podjęcia właściwej decyzji dotyczącej działań dostosowujących poziom ryzyka do akceptowalnego, wynikającego ze strategii przedsiębiorstwa. W ramach sterowania ryzykiem należy dobrać właściwe narzędzia i metody oraz określić priorytety. Końcowym etapem jest permanentne monitorowanie rozpoznanych oraz potencjalnych rodzajów ryzyka, sprawdzenie i ocena skuteczności podjętych działań oraz wprowadzenie ewentualnych zmian lub nowe kształtowanie procesu zarządzania ryzykiem.