Gospodarka Polski

Trzeci kwartał najsłabszy od trzech lat

•  Zgodnie z naszymi przewidywaniami dane makroekonomiczne za wrzesień potwierdziły dalsze hamowanie aktywności ekonomicznej w przemyśle, budownictwie i handlu. Wrześniowe wyniki produkcji w przemyśle i budownictwie zostały wprawdzie zaburzone przez mniejszą o dwa liczbę dni roboczych niż we wrześniu 2011 r., jednak dane skorygowane wskazują na dalsze wyraźne pogorszenie sytuacji. W przemyśle produkcja oczyszczona z wahań sezonowych spadła o 1,6% r/r (pierwszy spadek od końca 2009 r.), a produkcja budowlano-montażowa obniżyła się o 9,5% r/r (najmocniej od kwietnia 2005 r.).

•  W całym III kwartale dynamika produkcji w przemyśle była najniższa od trzech lat, a w budownictwie najniższa od I kwartału 2010 r. (nietypowego ze względu na zaburzenia pogody).
•  Mocne spadki produkcji w budownictwie sygnalizują wyraźne obniżenie dynamiki inwestycji brutto w III kwartale. Perspektywy dla sektora budowlanego na kolejne kwartały pozostają negatywne. Dzieje się tak m.in. ze względu na przewidywany mocny spadek inwestycji infrastrukturalnych finansowanych przez sektor publiczny, a także problemy finansowe firm budowlanych.
•  Wzrost sprzedaży detalicznej również mocno spowolnił we wrześniu (realnie –0,4% r/r, pierwszy spadek od 2,5 roku). Odzwierciedla on słabość popytu konsumentów w warunkach trudnej sytuacji na rynku pracy i spadku realnych dochodów. Dane wskazują, że dynamika konsumpcji nadal słabnie.
•  GUS zrewidował lekko dane o PKB za okres 2008–2012, m.in. podwyższając wzrost w I kwartale 2012 r. (z 3,5% do 3,6% r/r) i obniżając w II kwartale 2012 r. (z 2,4% do 2,3% r/r). Na uwagę zasługuje obniżenie tempa wzrostu konsumpcji indywidualnej, które w II kwartale spowolniło do 1,2% r/r (a nie 1,5%, jak wcześniej podawano) i było najniższe od trzech lat.

Perspektywy na kolejne kwartały się pogarszają

•  Wskaźniki wyprzedzające sugerują, że aktywność ekonomiczna nadal słabnie na początku IV kwartału. Indeksy koniunktury gospodarczej GUS (wyrównane sezonowo) po raz kolejny mocno się obniżyły w październiku we wszystkich sektorach gospodarki, osiągając nowy, rekordowo niski poziom w budownictwie, sięgając dna z 2009 r. w handlu, oraz osiągając najniższy poziom od połowy 2009 r. w przemyśle. Na uwagę zasługuje drugi z rzędu gwałtowny spadek ocen produkcji w przemyśle.
•  Nieco mniej pesymistyczny wydźwięk miały wyniki raportu Markit/HSBC, według którego indeks PMI dla polskiego przemysłu wzrósł w październiku do 47,3 pkt, nieco powyżej prognoz, jednak siódmy miesiąc z rzędu pozostał poniżej neutralnego poziomu 50 pkt. W porównaniu z wrześniem nieco mniejsze spadki zanotowała wielkość produkcji i liczba nowych zamówień (z wyjątkiem zamówień eksportowych) oraz aktywność zakupowa. Niemniej wyraźnie pogorszył się subindeks zatrudnienia – firmy informowały o najszybszym tempie redukcji etatów od trzech lat.
•  Wiele instytucji (m.in. MFW, KE, EBOR) obniżyło w ostatnim okresie prognozy wzrostu gospodarczego dla Polski. Warto odnotować, że w ostatnim raporcie MFW Polska znalazła się w niezbyt elitarnej grupie krajów, dla których redukcja prognoz na 2013 r. była największa, i jest jednym z nielicznych krajów w Europie, w których wzrost PKB w 2013 r. ma być niższy niż w 2012 r.
•  Według naszych prognoz wzrost PKB wyhamował w III kwartale 2012 r. do 1,7% r/r, a na początku 2013 r. spowolni do blisko 1%. W całym 2012 r. wzrost PKB wyniesie 2,2%, a w 2013 r. ok. 1,9%.

Sytuacja na rynku pracy hamulcem dla konsumpcji

•  We wrześniu 2012 r. nastąpiło wyraźne osłabienie wzrostu wynagrodzeń w sektorze przedsiębiorstw – do 1,6% r/r z 2,7% w sierpniu. Chociaż pewien wpływ na ten wynik mogła mieć mniejsza liczba dni roboczych (wynagrodzenia w niektórych firmach uzależnione są od liczby faktycznie przepracowanych godzin). Tendencja hamowania wzrostu płac widoczna jest już od pewnego czasu.
•  Najwyraźniej polskie firmy – podobnie jak w 2009 r. – reagują na osłabienie koniunktury odmiennie niż we wczesnych latach transformacji gospodarczej. Skala zwolnień pracowników jest raczej ograniczona. Przedsiębiorcy zdają sobie bowiem sprawę, że odzyskanie wykwalifikowanych pracowników po zakończeniu fazy spowolnienia może być trudne. Zamiast bardziej zdecydowanego cięcia etatów mocniej ograniczane są koszty płacowe i redukowany czas pracy.
•  Przeciętne zatrudnienie w sektorze firm stopniowo się jednak obniża. We wrześniu spadło o 8 tys. m/m, a od początku roku o 37 tys. (wobec wzrostu o 14 tys. w takim samym okresie ubiegłego roku). Po raz pierwszy od 2,5 roku liczba zatrudnionych była nieznacznie niższa niż rok wcześniej (chociaż z dokładnością do jednego miejsca po przecinku roczna dynamika zatrudnienia trzeci miesiąc z rzędu pozostała na poziomie zerowym).
•  Stopa bezrobocia rejestrowanego utrzymała się we wrześniu na poziomie 12,4%. Jednak liczba bezrobotnych wzrosła o 6,3% r/r, najmocniej od dwóch lat.
•  Fundusz płac w sektorze firm wzrósł nominalnie o 1,6% r/r, najwolniej od stycznia 2010 r. Natomiast realnie obniżył się o 2,1% r/r. Dane za III kwartał o dochodach z płac i świadczeń społecznych zapowiadają dalsze wyhamowanie dynamiki popytu konsumpcyjnego. Słabe perspektywy konsumpcji potwierdza też dalsze pogorszenie nastrojów konsumenckich – wskaźnik bieżącej ufności spadł w październiku poniżej dołka z 2009 r.

Inflacja może spaść szybciej, niż się do niedawna zdawało

•  Inflacja CPI niespodziewanie utrzymała się we wrześniu na poziomie 3,8% r/r (oczekiwano wzrostu), głównie dzięki niskim cenom żywności i mniejszej, niż zakładano, skali sezonowych podwyżek. Inflacja bazowa po wyłączeniu cen żywności i energii spadła we wrześniu z 2,1% do 1,9%, najniżej od 18 miesięcy. Z kolei dynamika PPI obniżyła się z 3% do 1,8% r/r i jest najniższa od kwietnia 2010 r.
•  Najbliższe miesiące przyniosą szybki spadek inflacji. Będą temu sprzyjały niższe ceny paliw (na początku listopada mocno potaniała ropa Brent, a na krajowych stacjach benzynowych zanotowano znaczny spadek cen) i gazu (w wyniku ugody z Gazpromem PGNiG ma obniżyć taryfy od stycznia), ale przede wszystkim będzie to efekt słabego popytu. W konsekwencji CPI może spaść do celu 2,5% już na samym początku 2013 r.